№4 რატომ გააგდო სტალინმა ჟუკოვი მნიშვნელოვანი თათბირიდან
ნინო კანდელაკი ნიკა ლაშაური

ჟუკოვი, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო. სტალინმა ეს კარგად იცოდა და მომავალი მარშალი იმ მომენტში არასწორი პოზიციის გამო არ გასწირა. თუმცა, მომავალ გენერალისიმუსს ყოველთვის ახსოვდა ჟუკოვის გამოხდომები თუ საკუთარი პერსონის გადაჭარბებული თვითშეფასება და ყოველივე აქედან სათანადო დასკვნებიც გამოჰქონდა. მეტიც, ბელადმა ბერიას საიდუმლო განკარგულება მისცა, რომ მის უწყებას („ენკავედეს“) თვალ-ყური სჭეროდა ყოყოჩა ჟუკოვზე და ყველაფერი პირადად მისთვის მოეხსენებინათ. დიმიტრი ვოლკოგონოვი წერს: „სტალინის მითითება ბერიასადმი ასეთი იყო: მხოლოდ თვალყური ადევნეთ და ყველაფერი პირადად მომახსენეთ. რაც უნდა მოხდეს, ჩემი ნებართვის გარეშე არანაირი ზომები არ მიიღოთო. ფაქტია, რომ სტალინი ჟუკოვზე კომპრომატს აგროვებდა, მაგრამ ამას აკეთებდა არა ჟუკოვის განადგურების, არამედ მისი მოთოკვის მიზნით“.
ჟუკოვის მოთოკვაში ვოლკოგონოვი გულისხმობდა მარშლის ბონაპარტისტულ მისწრაფებებს – ანუ ძალაუფლების მიტაცების სურვილს და ამის არა მარტო გასაფიქრებლად, არამედ ამაში დასარწმუნებლად, სტალინს მყარი ფაქტებიც ჰქონდა. დიმიტრი ვოლკოგონოვი წერს: „ფაშიზმის დამარცხების მერე და მოკავშირეებთან მცირეხნიანი თბილი ურთიერთობის პერიოდში მარშალი ჟუკოვი იყო ის ადამიანი, ვინც სტალინის ბრძანებით, ეკონტაქტებოდა ანგლო-ამერიკელებს. სტალინს ბერიამ მიუტანა ჟუკოვის მონტგომერისთან და ეიზენჰაუერთან საუბრის აუდიოჩანაწერები. ჟუკოვს ბრიტანელი და ამერიკელი კოლეგები ხოტბას ასხამენ და საბჭოეთის მომავალ მმართველობას უწინასწარმეტყველებენ, რაზეც ჟუკოვი დუმილით პასუხობდა, თუმცა არაფერს უარყოფდა და სტალინისთვის ეს საკმარისი იყო, რომ ჟუკოვი ბონაპარტისტულ ზრახვებში დაედანაშაულებინა, რაც არც თუ ისე უსაფუძვლო იყო. ამიტომ, სტალინმა ჟუკოვი ჯერ მოსკოვში დააბრუნა, კრემლში დაიბარა და ორი საათი პირისპირ ესაუბრა, შემდეგ სახმელეთო ჯარების სარდლობა დაატოვებინა და ოდესაში გაუშვა სამხედრო ოლქის ხელმძღვანელად“...
მიუხედავად იმისა, რომ სტალინს ჟუკოვის წინააღმდეგ საკმაო კომპრომატი ჰქონდა და მისი არამცთუ გაციმბირება, არამედ სიკვდილით დასჯაც კი შეეძლო, მან ეს არ გააკეთა და სახელოვანი მარშალი მხოლოდ ხელისუფლებიდან მოკვეთა. ოდესის მერე სტალინმა ჟუკოვი უფრო შორს, ურალში გადახვეწა, სამხედრო ოლქის უფროსად დანიშნა და სიცოცხლის ბოლომდე აღარ სწყალობდა.
როი მედვედევი წერს: „ჩემი ღრმა რწმენით, სტალინს ეს გულჩვილობით ან ჟუკოვის სიყვარულით არ მოსვლია. ბელადმა ჟუკოვი იმიტომ არ დასაჯა, რომ მარშალს ძალიან დიდი სახელი ჰქონდა ხალხში და მისი დასჯა შესაძლოა, სახალხო მღელვარების საბაბად გადაქცეულიყო, რაც გაგანია „ცივი ომის დროს ნამდვილად შეუშლიდა ხელს“.
ასე იყო თუ ისე, სტალინი ყველა შემთხვევაში პრაგმატულად მოიქცა. სწორედ, ამაში მდგომარეობდა სტალინური დიპლომატიის არსი – ერთი მხრივ, მან ბონაპარტიზმის საშიშროება აიცილა თავიდან, მეორე მხრივ კი, საკუთარი „რეიტინგი“ შეინარჩუნა.“